Dijital ürün pasaportu: takvim netleşiyor, hazırlık penceresi daralıyor

Avrupa Birliğinin eko-tasarım düzenlemesi (ESPR, 2024/1781 sayılı tüzük) 18 Temmuz 2024 tarihinde yürürlüğe girdi. Düzenleme ürünleri yalnız enerji verimliliğiyle değil, tüm yaşam döngüsündeki çevresel etkisiyle değerlendiriyor. Tekstil, öncelikli ürün grupları arasında.

Takvim: üç ayrı eşik

Bugünkü beklenti şöyle özetlenebilir:

• 2026 — tekstil ve hazır giyim için eko-tasarım kurallarının çıkarılması planlanıyor.
• 2027 — tekstil ürünlerine ait dijital ürün pasaportu düzenlemelerinin tamamlanması bekleniyor.
• 2028-2030 — tam uygulamanın bu dönemde başlaması öngörülüyor.

Bu tarihler beklentidir, kesin yükümlülük değildir. Yükümlülük, ürün grubuna ait ikincil düzenleme yayımlandığı gün başlar. Dolayısıyla takvim öne de kayabilir, gecikebilir de.

Yanlış bilinen nokta: bu bir büyük firma yükümlülüğü değil

Sık karşılaşılan bir yanılgı, pasaportun yalnız belirli ciro veya çalışan sayısının üzerindeki firmaları bağladığı yönünde. Düzenleme ürün temellidir; işletme büyüklüğüne bağlı değildir. Ürününüzü Avrupa Birliğindeki bir perakendeciye satıyorsanız, o ürünün pasaportunu oluşturmak zorundasınız. Aksi halde ürünün gümrükten geçmesi sorun olur.

Bugünden yapılabilecek olan: veriyi toplamaya başlamak

Pasaportun istediği şey, özünde ürün hakkında düzenli veri: kompozisyon, menşe, kimyasal uygunluk, geri dönüştürülmüş içerik oranı, bakım ve onarım bilgisi, ömür sonu yönlendirmesi. Bu verilerin çoğu zaten üreticinin elinde ama dağınık — kimi hesap tablosunda, kimi tedarikçi yazışmasında, kimi hiç kayıtlı değil.

Düzenleme yayımlandığında zor olan kısım yazılım değil, geriye dönük veri toplamak olacak. Bugün kartelasındaki her kumaş için kompozisyon, menşe ve sertifika kaydını düzenli tutmaya başlayan üretici, o tarihte hazırlık değil sadece biçim değiştirme işi yapacak.

Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Bağlayıcı olan, ürün grubunuza ait ikincil düzenlemenin resmî metnidir.